बदलिँदो शक्ति सन्तुलन: रास्वपाभित्रको नयाँ समीकरण ​वैकल्पिक राजनीतिमा नेतृत्वको संकट कि कार्यविभाजन?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीभित्र बालेन्द्र साहको प्रवेश र त्यसपछिको शक्ति सन्तुलनलाई केवल ‘लोकप्रियताको होड’ भन्दा पनि ‘नेतृत्वको रुपान्तरण’का रूपमा हेर्न सकिन्छ। परम्परागत राजनीतिमा एउटै अनुहार लामो समयसम्म हाबी हुने चलनविपरीत रास्वपामा देखिएको यो नयाँ लहरले राजनीतिक उत्तराधिकार र गतिशीलताको नयाँ बहस छेडेको छ। रवि लामिछानेले स्थापना गरेको जगमा बालेनको उर्जा थपिँदा यसलाई नेतृत्वको ओझेल भन्दा पनि कार्यविभाजनको रणनीतिक मोड मान्न सकिने आधारहरू प्रशस्त छन्।

​पार्टीभित्र बालेनको बढ्दो प्रभावले युवा जमातमा जुन उत्साह पैदा गरेको छ, त्यसले रास्वपालाई एउटा व्यक्ति केन्द्रित आन्दोलनबाट माथि उठाएर विचार र बहुआयामिक नेतृत्व भएको शक्तिका रूपमा स्थापित गर्ने अवसर दिएको छ। लामिछानेको मौनतालाई कमजोरी वा किनारीकरण भन्दा पनि संगठनको आन्तरिक सुदृढीकरण र आगामी चुनावी चक्रको तयारीका रूपमा बुझ्नुपर्ने देखिन्छ। कुनै पनि जीवन्त संगठनमा नयाँ र प्रभावशाली व्यक्तित्वको आगमनले पुराना हस्तीहरूलाई रणनीतिक भूमिकामा जान प्रेरित गर्छ, जुन अहिले रास्वपामा अभ्यास भइरहेको हुनसक्छ।

​यद्यपि, यो शक्ति सन्तुलन सधैं जोखिममुक्त भने हुँदैन। सार्वजनिक विम्बमा बालेन मात्रै देखिनु र संस्थागत नेतृत्व पर्दा पछाडि रहनुले समर्थकहरूमाझ द्विविधा उत्पन्न गर्न सक्छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूले औंल्याए झैं, यदि यो क्रेजलाई सही ढंगले संस्थागत गरिएन भने पार्टीभित्र ‘व्युत्पन्न नेतृत्व’ र ‘संस्थापक नेतृत्व’ बीचको खाडल गहिरिन सक्छ। रास्वपाका लागि अहिलेको मुख्य चुनौती भनेकै बालेनको पपुलिजम र रविको सांगठनिक अनुभवलाई एकै सूत्रमा बाँधेर लैजानु हो।

1. ​यो परिदृश्यले नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ सन्देश दिएको छ: अबको राजनीति पदमा बस्नेको मात्र होइन, बरु जनस्तरमा प्रभाव छोड्न सक्नेको वरिपरि घुम्नेछ। बालेनको उदयले रास्वपालाई देशव्यापी नयाँ रक्तसञ्चार त गराएको छ, तर यसले पार्टीका अन्य हस्तीहरूलाई पनि आफ्नै सान्दर्भिकता पुष्टि गर्न दबाब दिएको छ। आगामी दिनमा यो प्रभावले पार्टीलाई थप समावेशी र शक्तिशाली बनाउँछ वा आन्तरिक शक्ति संघर्षको बीउ रोप्छ भन्ने कुरा नेतृत्वको विवेकमा भर पर्नेछ।