हेर्नुहोस कांग्रेसका कुन कुन हस्तीहरू नै पराजित भए ?

मंसिर २५, २०७४(कांग्रेसका वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल २६ वर्षपछि चुनाव हारेका छन् । पार्टीभित्र पुरानो संस्थापन पक्षको नेतृत्वमा रहेका पौडेल तनहुँ १ बाट वाम गठबन्धनका उम्मेदवार एमालेका कृष्णकुमार श्रेष्ठसँग पराजित भएका हुन् ।
यसबीचमा पौडेलले सभामुख, संसदीय दलको नेता, पार्टीको कार्यवाहक सभापति, उपप्रधानमन्त्री र पटक–पटक मन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन् । यसपटकको चुनावमा तनहुँवासीले उनलाई भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा हेरेका थिए ।

१३ औं महाधिवेशनमा आफ्नै समकक्षी शेरबहादुर देउवासँग पार्टी सभापतिमा पराजित भएपछि पौडेल पार्टीभित्र पुरानो संस्थापन पक्षको नेतृत्वमा रहेका थिए । ०४८ को आम निर्वाचनमा पौडेल तनहुँ १ बाट विजयी भएका थिए । ०५१ को मध्यावधि निर्वाचनपछि उनले तनहुँ २ बाट चुनाव जित्दै आएका थिए । निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण गर्दा तनहुँ दुईवटा क्षेत्रमा सीमित भएपछि पौडेल १ नम्बर क्षेत्रबाट प्रतिस्पर्धामा थिए ।

कांग्रेसका अर्का प्रभावशाली नेता एवं पूर्वमहामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौला पनि झापा ३ मा राप्रपाका उम्मेदवार राजेन्द्र लिङदेनसँग पराजित भएका छन् । समानुपातिकको १ नम्बर सूची छाडेर सिटौला चुनावी प्रतिस्पर्धामा होमिएका थिए । पार्टी सभापति एवं प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले राप्रपासँग गठबन्धन गर्दा झापा ३ मा लिङदेनलाई छाड्ने गरी सिटौलालाई समानुपातिक सूचीमा राखेका थिए । तर, सिटौला समानुपातिकमा नबसेर चुनावी प्रतिस्पर्धा गर्न तम्सेपछि झापामा राप्रपाले वाम गठबन्धनसँग तालमेल गरेको थियो । उनी ०६४ को संविधानसभा निर्वाचनमा गृहमन्त्री बहाल रहेकै अवस्थामा पनि पराजित भएका थिए । उनी संविधान निर्माण मस्यौदा समितिका सभापतिसमेत रहेका थिए । १३ औं महाधिवेशनमा तेस्रो धारको नेतृत्व गर्दै सिटौला पार्टी सभापतिमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए । पराजित भएपछि पनि उनले पार्टीभित्र आफ्नै छुट्टै धार अघि बढाउँदै आएका छन् ।

भावी पार्टी उपसभापतिका रूपमा हेरिएका पूर्वमहामन्त्री विमलेन्द्र निधि पनि धनुषा ३ बाट राष्ट्रिय जनता पार्टी ९राजपा० का नेता राजेन्द्र महतोसँग पराजित भए । पूर्वउपप्रधान तथा गृहमन्त्रीसमेत रहेका निधि तत्कालीन कांग्रेस र माओवादी केन्द्रबीचको गठबन्धन सरकार बनाउने मुख्य सूत्रधारमध्येका नेता हुन् । मधेसका मुद्दालाई संविधान संशोधनमार्फत सम्बोधन गर्न पार्टीबाट नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्दै आएका निधि मधेसबाटै पराजित भएका छन् । आफ्ना सामुन्ने कोही ‘हेभिवेट’ नभई ‘अन्डरवेट’ रहेको प्रतिक्रिया दिँदै आएका निधिलाई महतोले करिब तीन हजार मतान्तरमा पराजित गरेका छन् ।

पूर्वसहमहामन्त्री पूर्णबहादुर खड्का पनि पराजित भएका छन् । उनी सुर्खेत १ बाट एमालेका उम्मेदवार ध्रुवकुमार शाहीबाट पराजित भएका हुन् । खड्का झन्डै साढे तीन हजार मतान्तरमा पराजित भए । सुर्खेत २ मा पूर्वमन्त्री हृदयराम थानी पनि हारको संघारमा पुगेका छन् ।

केन्द्रीय सदस्य प्रकाशशरण महत काठमाडौं ५ बाट पराजित भएका छन् । पटक–पटक मन्त्री रहेका महत यसअघि नेता नरहरि आचार्यले दुईपटक चुनाव जित्दै आएको क्षेत्रमा झन्डै ९ हजार मतान्तरमा पराजित बन्न पुगे ।

प्रधानमन्त्री देउवाकी पत्नी आरजु पनि पराजित भएकी छन् । दुईपटक समानुपातिक सूचीबाट सांसद रहेकी आरजुले यसपटक कैलाली ५ बाट चुनाव लडेकी थिइन् । उनी ५ हजारभन्दा बढी मत अन्तरमा एमालेका नारदमुनि रानासँग पराजित भइन् । पार्टीको स्थिति कमजोर हुनुमा आरजुको भूमिकालाई लिएर पार्टीभित्र तीव्र आलोचना भइरहेको छ । कांग्रेसका चर्चित युवा नेता विश्वप्रकाश शर्मा झापा १ बाट पराजित भएका छन् । बौद्धिक र प्रखर वक्ता शर्मा र माओवादीका राम कार्कीबीचको प्रतिस्पर्धा रोचक बन्दै आएको थियो । करिब २ हजार ८ सय मतान्तरमा शर्मा पराजित भएका हुन् ।

कांग्रेसका युवा नेता उदयशमशेर राणा ललितपुर १ बाट पूर्वडीआईजी नवराज सिलवालसँग पराजित भएका छन् । प्रहरी महानिरीक्षक हुन नसकेपछि राजीनामा दिएर राजनीतिमा हामफालेका सिलवाल एमालेबाट उम्मेदवार थिए । केन्द्रीय सदस्य शंकर भण्डारी तनहुँ २ बाट पराजित भएका छन् । उनी ०७० को संविधानसभा निर्वाचनमा तनहुँ १ बाट निर्वाचित सांसद हुन् । यसपटक दुइटा मात्रै निर्वाचन क्षेत्र कायम भएपछि कांग्रेस वरिष्ठ नेता पौडेल १ र भण्डारी २ बाट चुनावी प्रतिस्पर्धामा थिए ।

प्रमुख सचेतक चीनकाजी श्रेष्ठ गोरखा १ बाट पराजित भएका छन् । गोरखामा नयाँ शक्ति पार्टीसँगको तालमेलमा कांग्रेसले गोरखा १ मा मात्रै उम्मेदवारी दिएको थियो । क्षेत्र २ मा कांग्रेसले नयाँ शक्ति नेपालका संयोजक बाबुराम भट्टराईलाई सघाएको थियो । भट्टराई माओवादी केन्द्रका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठलाई पराजित गरी विजयी भइसकेका छन् । कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य चन्द्र भण्डारी गुल्मी १ बाट पराजित भएका छन् । उनी एमालेका नेता प्रदीप ज्ञवालीसँग साढे सात हजार मतान्तरमा पराजित भए । कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य भीष्मराज आङदेम्बे पनि पराजित भइसकेका छन् । देउवानिकट केन्द्रीय सदस्यहरू एनपी सावद र रमेश लेखकको अवस्था पनि कमजोर छ । सावद धेरै पछि छन् । लेखकले तीव्र प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् ।

केन्द्रीय सदस्य दीपक गिरी दाङ ३ बाट साढे ६ हजार मतान्तरमा एमालेका उम्मेदवार हीराचन्द्र केसीबाट पराजित भए । श्रममन्त्री फरमुल्ला मन्सुर बारा ३ बाट पराजयको निकट पुगेका छन् । आइतबार रातिसम्मको मतगणनामा उनी तेस्रो स्थानमा झरेका छन् । केन्द्रीय सदस्य महेन्द्र यादव र किरण यादव पनि पराजयको संघारमा छन् ।

पूर्वराजदूत दीपकुमार उपाध्याय र राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष गोविन्द पोखरेल पनि पराजित भएका छन् । उपाध्याय कपिलवस्तु १ बाट र पोखरेल प्यूठानबाट चुनावी मैदानमा थिए । उपाध्याय राजदूत र पोखरेल पुनर्निर्माण प्राधिकरणको सीईओ छाडेर चुनावी प्रतिस्पर्धामा आएका थिए । पार्टीका नेतामध्येका अर्थमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की जितको निकट पुगेका छन् । दस हजार मत गन्न बाँकी छँदा कार्की ६ हजार १ सय मतले अघि देखिएका छन् ।

अर्का नेता विजय गच्छदार पनि शनिबार रातिसम्मको मतगणनामा एक हजार मतले पछि छन् । ०४८ सालदेखि निरन्तर चुनाव जित्नेमध्येका गच्छदारलाई एमालेकी उम्मेदवार भगवती चौधरीले कडा टक्कर दिएकी छन् । धेरै मत गन्न बाँकी भएकाले गच्छदारको सम्भावना अझै टरेको छैन ।

‘पार्टी रचनात्मक प्रतिपक्षमा बस्छ’

निर्वाचन परिचालन समितिका संयोजक बालकृष्ण खाँडले पार्टीले भोग्नुपरेको पराजयबारे चाँडै नै केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकमा समीक्षा हुने बताए । कतिपय नेताहरूले विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने माग गरिरहेका बेला नेता खाँडले भने सम्भव नभएको बताए ।

‘पार्टीभित्र एकता र समन्वयको आवश्यकता छ । अहिले विशेष महाधिवेशन बोलाएर पार्टीलाई बल पुग्दैन,’ खाँडले भने, ‘पार्टी कार्यकर्ता र समर्थकको उच्च मनोबल बनाउन पार्टीभित्रको एकता पहिलो प्राथमिकता हो ।’ खाँडले कांग्रेसले प्रतिपक्षमा बसेर वाम गठबन्धनको सरकारको कामकारबाहीलाई गुणरदोषका आधारमा सहयोग र आलोचना गर्ने बताए । ‘तर लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यतालाई कमजोर बनाउन संविधान संशोधन गर्ने खालका गतिविधि भए त्यसविरुद्ध तीव्र जनमत सिर्जना गरेर विरोध गर्छौं,’ उनले भने ।

कान्तिपुर दैनिक बाट १