चीनको प्रभाव बढेकै हो ?

काठमाडौं, १५ मंसिर । कुनैबेला उत्तरको हिमाललाई चीनसँगको पर्खाल भनिन्थ्यो । नेपालको चीनसँग खासै व्यापारिक सम्बन्ध पनि थिएन । जनताबीचको सम्बन्ध त निकै कम थियो । छिमेक भइन पनि चीनसँग जटिल भूगोलले दुरी बढाइदिएको थियो । बरु नेपालीहरुको तेस्रो मुलुकहरु बेलायतलगायत युरोपेली देशहरुसँग नजिकको सम्बन्ध थियो ।

चीनले विकासको गति लिएसँगै तिब्बतमा आर्थिक गतिविधिहरु बढ्दै गयो । त्यो भन्दा पनि उसको छिमेकमा प्रभाव बढाउने र लगानी बढाउने तत्परता बढ्यो । क्षेत्री हुँदै विश्व शक्ति बन्ने चीनको महत्वाकांक्षाले नेपालमा पनि चासो बढायो । गणतन्त्र स्थापनापछि चीनले कम्युनिस्ट शक्तिसँग निटता बढायो । माओवादी शक्तिमा आएपछि चीनबाट सैन्य तहमा आवतजावत बढ्न थाल्यो । चीनले पनि राजनीतिक, सैन्यलगायत विभिन्न तहमा नेपालीहरुलाई भ्रमणमा डाक्न थाल्यो ।

सत्तारुढ नेकपासँग चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विशेष सम्बन्ध स्थापित भइसकेको छ । दुवै पार्टीको संयुक्त प्रशिक्षण समेत हुनथालिसकेको छ । नेकपा नेताहरु चीन भ्रमणमा नपुगेको सायदै कोही होला । चिनियाँ विदेश मामलासम्बन्धी धारणा आउने गरेको पत्रिका ग्लोबल टाइम्सले नेपाली काँग्रेसलाई भारतपरस्तको आरोप लगाइरहँदा नेकपालाई भने मित्रशक्ति भनेको छ । उसले नेकपाभित्रको माइक्रोम्यानेजमेन्टमा पनि भुमिका खेल्यो । कतिपयले नेकपा एकीकरणमा चीनको भुमिका समेत भने । यसलाई थप बल दिने गरी नेकपा विवादमा चीनको भुमिका खुल्यो । चिनियाँ राजदूत होउ यान्छीले नेकपाभित्र संकटमा आउँदा मुख्य नेताहरुलाई घर घरमै पुगेर भेटिन् । उनको भेटले नेकपाको संकट दुईपटक टरिसकेको छ । पछिल्लो पटक पनि यान्छीको सक्रियता देखिनथालेको छ ।