प्रकृतिले आफैँ कोरिदियो सिमाना: वर्षापछि फेवातालको सतह बढ्दा सीमाङ्कनका पिल्लर र ‘तालघर’ डुबे

मनसुनको अविरल वर्षासँगै पोखराको फेवातालले आफ्नो ऐतिहासिक र प्राकृतिक स्वरूप पुनः ब्युँताएको छ। लामो समयको वर्षापछि फेवातालको जलस्तरमा उल्लेख्य वृद्धि हुँदा यसको प्राकृतिक सीमा फैलिएको हो। वर्षा रोकिएसँगै कञ्चन र शान्त बनेको तालको सतहमा वरिपरिका पहाड तथा कुहिरोको मनमोहक प्रतिबिम्ब स्पष्ट देखिएको छ। यो प्राकृतिक सुन्दरतालाई नियाल्न र तस्बिरमा कैद गर्न यतिबेला लेकसाइड क्षेत्रमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूको चहलपहल निकै बढेको छ।

पर्यटकीय दृष्टिले यो दृश्य जति आकर्षक र लोभलाग्दो छ, यसले फेवातालको वास्तविक सीमाका विषयमा भने केही गम्भीर प्रश्न र चुनौतीहरू सतहमा ल्याइदिएको छ। तालको मुहान क्षेत्रबाट तीव्र गतिमा बगेर आएको भलपानीका कारण आसपासका सिमसार र खेतबारीहरू पूर्ण रूपमा जलमग्न भएका छन्। वर्षाको पानीले तालको सतह बढेपछि यसअघि जमिनका रूपमा देखिएका कतिपय भूभागहरू अहिले पानीमुनि परेका छन्, जसले तालको वास्तविक अतिक्रमण र प्राकृतिक फैलावटको यथार्थलाई उजागर गर्दछ।

जलस्तरको यो वृद्धिले पोखरा महानगरपालिकाद्वारा फेवातालको वैज्ञानिक सीमाना निर्धारण गर्नका लागि गाडिएका ‘जङ्गी पिल्लर’हरू समेत पूर्ण रूपमा डुबाएको छ। यति मात्र नभई, तालको किनारमा अवस्थित विवादित ‘तालघर’ भनिएको क्षेत्र समेत अहिले पानीको बहावभित्र परेको छ। यसले हिउँदमा जमिन दाबी गरिएका क्षेत्रहरू वास्तवमा फेवातालकै ऐतिहासिक भूभाग हुन् भन्ने कुरालाई प्राकृतिक रूपमै पुष्टि गरिदिएको छ र सीमाङ्कनको बहसलाई नयाँ मोड दिएको छ।

 तालको जलस्तर बढ्दा उत्पन्न हुने प्राकृतिक बहावले पर्यटकीय गतिविधिमा नयाँ ऊर्जा थपे पनि यसले तटीय क्षेत्रको सुरक्षा र दिगो व्यवस्थापनका लागि दीर्घकालीन योजनाको आवश्यकतालाई औंल्याएको छ।

अतः फेवातालको यो बढेको स्वरूपले प्राकृतिक सम्पदाको आत्मरक्षण गर्ने क्षमतालाई प्रदर्शन गरेको छ। जलाशयको संरक्षणका लागि सरकारी निकायले चालेका कदमहरू र प्राकृतिक बहावको सीमाबीचको यो तादात्म्यतालाई बुझेर अघि बढ्नु पर्ने देखिन्छ। प्राकृतिक रूपमै तालले आफ्नो सिमाना दाबी गरिरहेको यो अवस्थामा सरोकारवालाहरूले वातावरणीय सन्तुलन र मानवीय अतिक्रमणको विषयमा थप गम्भीर भई दिगो संरक्षण नीति अवलम्बन गर्नु नै आजको मुख्य आवश्यकता हो।