चितवनका अस्पतालमा थपिँदै स्क्रब टाइफसका बिरामी, राप्ती र कालिका नगरपालिका बढी प्रभावित भएको प्रतिवेदन सार्वजनिक

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय चितवनले गत आर्थिक वर्षमा जिल्लाका विभिन्न अस्पतालमा आएका बिरामीमध्ये आठ सय ९३ जनामा स्क्रब टाइफसको घातक सङ्क्रमण पुष्टि भएको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ। जनस्वास्थ्य र नागरिकको सूचनाको अधिकारलाई उच्च प्राथमिकता दिने नेपालको पत्रकारिता आचारसंहिता बमोजिम समाजलाई सचेत गराउने उद्देश्यले यो तथ्याङ्क सार्वजनिक गरिएको हो। कूल ११ हजार चार सय १९ जनाको स्वास्थ्य परीक्षण गर्दा यति ठूलो सङ्ख्यामा सङ्क्रमित भेटिएपछि स्वास्थ्य क्षेत्रमा विशेष चनाखो अपनाइएको छ।

जिल्लाका स्थानीय तहहरूमध्ये राप्ती नगरपालिकामा ८२ जना, कालिकामा ६९ जना, इच्छाकामनामा १० जना र माडी नगरपालिकामा सात जना यो रोगबाट प्रभावित भएका छन्। स्वास्थ्य कार्यालयका अधिकारी केसीका अनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को तुलनामा यो वर्ष सङ्क्रमण दरमा केही भिन्नता देखिए पनि जोखिम भने उच्च नै रहेको छ। चालु आर्थिक वर्षमा यही सङ्क्रमणका कारण एक जनाले ज्यान गुमाउनु परेकाले स्वास्थ्य निकायहरूले रोग नियन्त्रणका लागि निगरानी तीव्र पारेका छन्।

यो रोग मुख्यगरी मुसाको कान वा अन्य जीवजन्तुमा पाइने सङ्क्रमित किर्ना (माइट) ले मानिसलाई टोकेपछि सर्ने वैज्ञानिक तथ्य स्वास्थ्य विज्ञहरूले स्पष्ट पारेका छन्। मानिसको शरीरमा यो जीवाणु प्रवेश गरेपछि उच्च ज्वरो आउने, आँखा रातो हुने, खोकी लाग्ने, बान्ता हुने, पेट दुख्ने र झाडापखाला लाग्ने जस्ता जटिल लक्षणहरू देखा पर्छन्। यसका साथै श्वासप्रश्वासमा समस्या हुने, टाउको, जोर्नी र मांसपेशी दुख्ने तथा किर्नाले टोकेको ठाउँमा कालो दाग बस्ने गर्दछ।

सङ्क्रमणको फैलावटलाई रोक्न स्वास्थ्य कार्यालयले सर्वसाधारणका लागि विशेष सुरक्षात्मक निर्देशिका र सचेतना अभियान समेत सुरु गरेको छ। खेतबारी, झाडी वा वनजङ्गलमा काम गर्न जाँदा अनिवार्य रूपमा लामो बाहुला भएको कपडा र उपयुक्त जुत्ता लगाउन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्। शरीरको खुला भागमा कीटनाशक मलमको प्रयोग गर्ने र घर वरिपरि घाँस बढ्न नदिई वातावरण सधैँ सफा राख्नु नै यसबाट बच्ने उत्तम उपाय हो।

अन्ततः मुसाको नियन्त्रणका लागि अन्न भण्डारणको व्यवस्थापनलाई सुधार गर्न र व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिन अधिकारी केसीले जोड दिनुभएको छ। सञ्चार कानुनले निर्देश गरे अनुरूप जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्ने यस्ता रोगहरूको समयमै पहिचान गरी उपचारार्थ अस्पताल पुग्न सबैमा अपिल गरिएको छ। समुदायस्तरमा सरसफाइ प्रवर्द्धन गरेर मात्रै यो किर्नाजन्य रोगको जोखिमलाई पूर्ण रूपमा न्यूनीकरण गर्न सकिने जनस्वास्थ्य विज्ञहरूको ठम्याइ छ।