आफ्नै सन्तानको रगतले लेखिएको ‘नयाँ नेपाल’: जब राज्यले जेन-जी युवालाई ‘शत्रु’ देख्यो
सारांश
- यो एउटा समाचार मात्र होइन, यो ती सपनाहरूको चिहान हो जसलाई राज्यले आफ्नै बन्दुकको नालबाट छियाछिया पारिदियो ।
- बीबीसीको वृत्तचित्र ‘शूट लाइक एनिमिज’ ले पर्दा उघारेको त्यो दृश्य केवल एउटा आन्दोलनको कथा होइन, यो त आफ्नै सन्तानको रगतले लतपतिएको इतिहासको एउटा कलिलो पाना हो ।
- त्यस दिन काठमाडौंका सडकहरूमा आक्रोश मात्र थिएन, एउटा आशा थियो— केही बदलिने आशा ।
यो एउटा समाचार मात्र होइन, यो ती सपनाहरूको चिहान हो जसलाई राज्यले आफ्नै बन्दुकको नालबाट छियाछिया पारिदियो । बीबीसीको वृत्तचित्र ‘शूट लाइक एनिमिज’ ले पर्दा उघारेको त्यो दृश्य केवल एउटा आन्दोलनको कथा होइन, यो त आफ्नै सन्तानको रगतले लतपतिएको इतिहासको एउटा कलिलो पाना हो ।
त्यस दिन काठमाडौंका सडकहरूमा आक्रोश मात्र थिएन, एउटा आशा थियो— केही बदलिने आशा । तर, कसले सोचेको थियो र, जुन हातहरूले कापी र कलम समाउनुपर्ने थियो, तिनै हातमा न्याय माग्ने प्लेकार्ड देख्दा राज्यको मन ढुङ्गा बनिदिन्छ भनेर । विद्यालयको पोसाकमा सजिएका ती १७ वर्षे श्रीयम चौलागाईं, जो सायद भोलिको सुन्दर नेपालको सपना देख्दै थिए, उनलाई पछाडिबाट प्रहार गरिएको त्यो गोलीले केवल एउटा किशोरको ज्यान लिएन, एउटा आमाको सिंगो संसार नै उजाडिदियो ।
गङ्गा कार्कीको त्यो सुकसुकाहट आज पनि हावामा ठोक्किइरहेको छ— “उनीहरूका लागि त्यो एउटा विद्यार्थी थियो, तर मेरो लागि त मेरो मुटुको एउटा टुक्रा थियो ।” के राज्य यति निष्ठुरी हुन सक्छ कि आफ्नै जनतालाई सिमानाको दुश्मन झैं ‘निशाना’ बनाओस्?
बन्दुकको आवाज र दबिएका चित्कारहरू
बीबीसीले सार्वजनिक गरेका ती रेडियो संवादहरू सुन्दा जोकोहीको आङ सिरिङ्ग हुन्छ । जहाँ माथिल्लो ओहोदाका कमाण्डरहरूले ‘आवश्यक बल प्रयोग’ गर्ने आदेश दिइरहँदा, सडकमा २४ वर्षे योगेन्द्र र २२ वर्षे रसिकहरू ढलिरहेका थिए । रसिकको हातमा रहेको प्लेकार्डमा लेखिएको थियो— “हामीलाई नेता चाहिन्छ, लुटेरा होइन” । विडम्बना, त्यो मागको बदलामा उनले आफ्नो छातीमा तातो गोली थाप्नुपर्यो ।
यो विद्रोह कुनै रहर थिएन, यो त वर्षौंदेखिको बेरोजगारी, भ्रष्टाचार र ‘नेपो-बेबी’ हरूको विलासी जीवनशैलीले थिचिएका युवाहरूको विष्फोट थियो । टिकटक र फेसबुकमा प्रतिबन्ध लगाएर युवाहरूको आवाज थुन्न खोज्ने सरकारले यो बिर्सियो कि, जब मनमा आगो बल्छ, तब प्रविधि होइन, भावनाले मान्छेलाई सडकमा उतार्छ ।
परिवर्तनको मूल्य: रगत कि राजनीति?
आज बालुवाटार र सिंहदरबारको कुर्सी फेरिएको छ । सुशीला कार्कीले इतिहास रच्दै देशको नेतृत्व सम्हालेकी छिन् । तर, के यो राजनीतिक परिवर्तनले ती ७७ परिवारको घाउमा मलम लगाउन सकेको छ? ७७ वटा घरका चुल्हो निभ्दा र ७७ वटा सपनाको अन्त्य हुँदा आएको यो ‘नयाँ मोड’ को मूल्य कति भारी छ, त्यो तिनै परिवारलाई सोध्नुपर्छ जसले आफ्ना छोराछोरीलाई सधैंका लागि गुमाए ।
’पिटर १’ र ‘किलो १’ जस्ता कोड नाममा आदेश दिनेहरू आज कुन कुनामा बसेर यो वृत्तचित्र हेर्दै होलान्? के उनीहरूको मनमा एकपटक पनि त्यो १७ वर्षे बालकको अनुहार आएन होला, जसलाई भाग्दै गर्दा टाउकोको पछाडिबाट गोली हानिएको थियो?
यो वृत्तचित्र केवल एक अनुसन्धान होइन, यो एउटा ऐना हो । यसले हामीलाई सोधिरहेको छ— के लोकतन्त्रमा प्रश्न सोध्ने अधिकारको बदलामा मृत्यु नै पाउनुपर्ने हो? ‘शूट लाइक एनिमिज’ ले इतिहासको त्यो कालो ४८ घण्टालाई जीवन्त राखिदिएको छ, ताकि भोलिका पुस्ताले थाहा पाऊन्— यो परिवर्तन सित्तैमा आएको होइन, यो त जेन-जी पुस्ताको रगतले लेखिएको गाथा हो ।
प्रतिक्रिया