चितवन र नवलपुरका किसानलाई ‘एक स्वास्थ्य’ तालिम: पशुपालनमा एन्टिबायोटिकको जथाभाबी प्रयोग रोकिने
सारांश
- मानव, पशु र वातावरणीय स्वास्थ्यलाई एकीकृत रूपमा हेर्ने ‘एक स्वास्थ्य’ (वान हेल्थ) अवधारणा र पशुपालनमा एन्टिबायोटिकको जिम्मेवार प्रयोगबारे चितवनमा ५३ जना अगुवा किसानलाई विशेष व्यावहारिक तालिम प्रदान गरिएको छ।
- चितवनको रामपुरस्थित कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालयअन्तर्गतको निरन्तर शिक्षा केन्द्रले समुदायस्तरमा वैज्ञानिक चेतना फैलाउने उद्देश्यका साथ यस प्रशिक्षण कार्यक्रमको आयोजना गरेको हो।
- विशेष गरी पशुजन्य उत्पादनमार्फत मानव स्वास्थ्यमा पर्न सक्ने ‘एन्टिमाइक्रोबियल’ (सूक्ष्मजीव प्रतिरोधी क्षमता) को जोखिम न्यूनीकरण गर्न एसियाली विकास बैङ्क, जिनेक्स र साथगुरुको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो।
मानव, पशु र वातावरणीय स्वास्थ्यलाई एकीकृत रूपमा हेर्ने ‘एक स्वास्थ्य’ (वान हेल्थ) अवधारणा र पशुपालनमा एन्टिबायोटिकको जिम्मेवार प्रयोगबारे चितवनमा ५३ जना अगुवा किसानलाई विशेष व्यावहारिक तालिम प्रदान गरिएको छ। चितवनको रामपुरस्थित कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालयअन्तर्गतको निरन्तर शिक्षा केन्द्रले समुदायस्तरमा वैज्ञानिक चेतना फैलाउने उद्देश्यका साथ यस प्रशिक्षण कार्यक्रमको आयोजना गरेको हो।
विशेष गरी पशुजन्य उत्पादनमार्फत मानव स्वास्थ्यमा पर्न सक्ने ‘एन्टिमाइक्रोबियल’ (सूक्ष्मजीव प्रतिरोधी क्षमता) को जोखिम न्यूनीकरण गर्न एसियाली विकास बैङ्क, जिनेक्स र साथगुरुको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो। तालिममा चितवन र नवलपुर जिल्लाका व्यावसायिक पशुपालक किसानहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो, जसमा ५० प्रतिशतभन्दा बढी महिला किसानहरूको उपस्थिति हुनुले लैंगिक समावेशीकरण र ग्रामीण नेतृत्वलाई थप बलियो बनाएको छ।
यस कार्यक्रममा विश्वविद्यालयका डिन डा. शङ्कर बसैलाले पशुपालन क्षेत्रको दिगो विकासका लागि किसानमा वैज्ञानिक ज्ञान, जैविक सुरक्षा र जिम्मेवार औषधिको प्रयोग संस्कार अनिवार्य भइसकेको प्रस्ट पार्नुभयो। पशुमा जथाभाबी एन्टिबायोटिक प्रयोग गर्दा ब्याक्टेरिया, भाइरस र ढुसी जस्ता सूक्ष्मजीवहरू शक्तिशाली भई औषधिले काम नगर्ने जटिल अवस्था आउनेतर्फ विशेषज्ञहरूले सचेत गराएका छन्।
तालिमको प्राविधिक सत्रमा विश्वविद्यालयका रजिस्ट्रार प्रा.डा. सुवीर सिंह, पूर्वउपकुलपति प्रा.डा. होमबहादुर बस्नेत, प्रा.डा. मनोजकुमार शाह, प्रा.डा. रेवन्तकुमार भट्टराई लगायतका वरिष्ठ पशुचिकित्सक तथा प्राध्यापकहरूले अन्तरक्रियात्मक विधिबाट प्रशिक्षण दिनुभएको थियो। उहाँहरूले पशुको उपचार गर्दा चिकित्सकको सिफारिस बिना एन्टिबायोटिक प्रयोग नगर्न र त्यसको निश्चित ‘वेटिङ पिरियड’ (औषधि सोसिएर नसकिने अवधिसम्म दूध-मासु उपभोग नगर्ने नियम) पालना गर्न आग्रह गर्नुभयो।
सहभागी किसानहरूले आफ्नो दैनिक पशुपालन अभ्यासमा भोग्नुपरेका विभिन्न व्यावहारिक समस्या, रोग व्यवस्थापन, खोपको तालिकिकरण र फार्मको जैविक सुरक्षाबारे विज्ञहरूसमक्ष जिज्ञासा राखेका थिए। वैज्ञानिक तवरले पशु स्वास्थ्यको व्यवस्थापन गर्दा उत्पादन लागत घट्ने र बजारमा स्वस्थकर दूध तथा मासु आपूर्ति भई मानव स्वास्थ्यको समेत रक्षा हुने निष्कर्षसहित तालिम समापन गरिएको छ।
प्रतिक्रिया