मनसुनमा सर्पदंशको जोखिम: हेलचेक्र्याइँ नगर्न र अन्धविश्वासबाट बच्न मन्त्रालयको अपिल

मनसुनको सुरुवातसँगै देशभर सर्पदंशको जोखिम बढेपछि स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले नागरिकको जीवन रक्षाका लागि विशेष सतर्कता अपनाउन सार्वजनिक अपिल गरेको छ। नेपालमा प्रत्येक वर्ष हजारौँ नागरिक सर्पदंशको चपेटामा पर्ने गरेको यथार्थलाई औंल्याउँदै मन्त्रालयले यसलाई सामान्य रूपमा नलिन सचेत गराएको हो।

जोखिम न्यूनीकरणका लागि मन्त्रालयले दैनिक जीवनमा सुधार गर्नुपर्ने व्यावहारिक उपायहरू सार्वजनिक गरेको छ। जसअनुसार रातिको समयमा हिँडडुल गर्दा अनिवार्य रूपमा टर्चलाइटको प्रयोग गर्न र खेतबारी वा झाडीमा काम गर्दा बुट तथा लामो कपडा लगाउन सुझाइएको छ। घर वरिपरि सरसफाइ राख्ने, मुसा नियन्त्रण गर्ने र भुईँमा सुत्नुको साटो खाटको प्रयोग गर्ने बानी बसालेमा सर्पदंशको खतराबाट जोगिन सकिने स्वास्थ्य विज्ञहरूको भनाइ छ।

दुर्भाग्यवश सर्पले टोकेको अवस्थामा अपनाउनुपर्ने प्राथमिक उपचार र सावधानीका उपायबारे पनि मन्त्रालयले मार्गनिर्देशन जारी गरेको छ। सर्पले टोकेमा नआत्तिई बिरामीलाई शान्त राख्न र टोकेको अङ्गलाई थप चोट नपुग्ने गरी स्थिर राख्न आवश्यक हुन्छ। जतिसक्दो चाँडो बिरामीलाई नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुर्‍याउनु नै ज्यान बचाउने सबैभन्दा सुरक्षित र भरपर्दो माध्यम भएको मन्त्रालयले स्पष्ट पारेको छ।

 समाजमा व्याप्त अन्धविश्वास चिर्न मन्त्रालयले परम्परागत गलत उपचार पद्धतिविरुद्ध कडा चेतावनी दिएको छ। घाउ काट्ने, विष चुस्ने, कसिलो गरी डोरी बाँध्ने तथा धामीझाँक्री वा घरेलु उपचारमा समय खेर फाल्ने कार्यले बिरामीको अवस्था झन् जटिल बनाउने तर्फ सचेत गराइएको छ। यस्ता भ्रामक अभ्यासले उपचारमा ढिलाइ भई अनाहकमा ज्यान जाने जोखिम उच्च रहन्छ।

सर्पदंशको एकमात्र र प्रभावकारी उपचार समयमै उपयुक्त चिकित्सकीय सेवा लिनु नै हो भन्ने तथ्यलाई मन्त्रालयले विशेष जोड दिएको छ। सही समयमा अस्पताल पुर्‍याइएका अधिकांश बिरामीको ज्यान बचाउन सकिने भएकाले जनचेतना फैलाउन सञ्चारमाध्यम र नागरिक समाजको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहन्छ। जोखिम कम गर्न र अमूल्य जीवन जोगाउन यो उपयोगी जानकारी सबै माझ साझा गर्न मन्त्रालयले सबैमा  अनुरोध गरेको छ।