मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व रोक्न नयाँ प्रविधि: बाँकेका चार गाउँमा जडान गरियो अत्याधुनिक पूर्वसूचना प्रणाली

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रमा बढ्दो मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वलाई प्रविधिको माध्यमबाट न्यूनीकरण गर्न निकुञ्ज आसपासका अति जोखिमयुक्त गाउँहरूमा अत्याधुनिक पूर्वसूचना प्रणाली जडान गरिएको छ । स्थानीय बासिन्दाको जीउधनको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने र वन्यजन्तुको आक्रमणबाट जोगाउने उद्देश्यले यो नविनतम् सुरुआत गरिएको हो ।

यस प्रविधि अन्तर्गत कोहलपुर नगरपालिका–१३ को खडगवार सहित राप्तीसोनारी गाउँपालिकाका महादेवपुर, बुचापुर र गोभारपुर गरी चारवटा संवेदनशील स्थानमा शक्तिशाली साइरन जडान गरिएको छ । बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज प्रशासन र सम्बद्ध प्राविधिक निकायको संयुक्त पहलमा यो प्रणाली सञ्चालनमा ल्याइएको निकुञ्जका प्रमुख वीरेन्द्र कँडेलले जानकारी दिनुभयो ।

निकुञ्जबाट मानव वस्तीतर्फ हात्ती, बाघ, चितुवा, निलगाई जस्ता हिंस्रक तथा ठूला वन्यजन्तु निस्कनासाथ यो प्रणालीले स्वचालित रूपमा खतराको सङ्केत दिनेछ । समयमै साइरन बज्ने भएकाले स्थानीय बासिन्दाले सम्भावित आक्रमणबाट बच्न र सुरक्षित स्थानमा सर्न पर्याप्त समय पाउने जेडिएसएल नेपालका फिल्ड प्रतिनिधि कमल रेग्मीले बताउनुभयो ।

 विगतमा निकुञ्ज आसपासका क्षेत्रमा वन्यजन्तुको आक्रमणबाट बर्सेनि ठूलो जनधनको क्षति हुने गरेको पृष्ठभूमिमा यो प्रणालीले स्थानीयमा सुरक्षाको प्रत्याभूति गराएको छ ।

वन्यजन्तुको जैविक मार्गलाई असर नपुर्‍याई प्रविधिको सही सदुपयोग गरेर द्वन्द्व व्यवस्थापन गर्ने यो उदाहरणीय कार्य बनेको छ । यस पूर्वसूचना प्रणालीको प्रभावकारी सञ्चालन र मर्मतसम्भारमा स्थानीय समुदाय आफैँ पनि सजग र जिम्मेवार भई लाग्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।