उपराष्ट्रपतिले सम्झिए, दाङबाट एक क्वीन्टलको भारी बोकेका ती दिन

काठमाडौं, ३ फागुन । उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुनमगरले बिहीवार दाङबाट एक सय किलोभन्दा बढीको भारी बोकेर रोल्पा पुगेको स्मरण गरेका छन् । दाङ जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघद्वारा आयोजित ‘दाङ व्यापारिक तथा पर्यटन महोत्सव एवम् प्रदेशस्तरीय औद्योगिक कृषि प्रदर्शनी– २०७४’को समुद्घाटन मन्तव्य व्यक्त गर्दै उनले आफ्नो विगतलाई यसरी सम्झिएका हुन् ।

“दाङ आउँदा मलाई निकै खुशी र गौरव लाग्दछ”, उपराष्ट्रपति पुनमगरले भने, “मैले यहीं भूमिबाट शिक्षा आर्जन गरेँ । राजनीतिका धेरै कुरा मैले यहींबाट सिकेँ । मैले जीवनको एक समय यही भूमिबाट सय केजीभन्दा बढीको भारी पटक÷पटक बोकेर घरसम्म पुगेँ ।” उपराष्ट्रपति पुनमगरले दाङसँग आफ्नो जीवनका अन्य धेरै पाटापक्ष जोडिएको पनि उल्लेख गरे । उनले थपे, “त्यसकारण यो मेरो जन्मभूमिपछिको दोस्रो घर हो । आज यो परिवेशमा गौरवपूर्ण भूमिमा उभिएर यहाँहरुसँग साक्षात्कार गर्न पाउँदा म निकै हर्षविभोर छु ।”

उपराष्ट्रपति पुनमगरको सम्बोधनको पूर्णपाठ :

“यो भव्य समारोहमा उपस्थित आदरणीय दिदी–बहिनी तथा दाजुभाइहरु !
सबै सबैमा मेरो तर्फबाट नमस्कार !

१. एशियाकै ठूलो उपत्यका दाङको घोराहीमा आयोजित ‘दाङ व्यापारिक तथा पर्यटन महोत्सव एवम् प्रदेशस्तरीय औद्योगिक कृषि प्रदर्शनी–२०७४’को भव्य उद्घाटनको अवसरमा आदरणीय दाङवासी दिदी–बहिनी तथा दाजुभाईहरुमाझ उपस्थित हुने अवसर दिनुभएकोमा म दाङ जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछु ।

२. दाङ विशाल छ । भौगोलिक हिसाबले भित्रि मधेसमा पर्ने यो एशियाकै ठूलो उपत्यका भौगोलिक विविधतायुक्त छ । भौगोलिक विविधता सँगै थारुहरुको आदिम भूमी दाङ आज जातीय, भाषिक, सांस्कृतिक विविधताले भरिपूर्ण छ । दाङ जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्व र तमाम दाङवासीहरुको अथक प्रयासबाट आयोजित यो महोत्सवको म भव्य सफलताको शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।

३. यस्ता महोत्सव तथा मेलाहरु नेपाली संस्कृतिकै रुपमा विकास भएका छन् । महोत्सव तथा प्रदर्शनीहरुले हाम्रो अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउनुका साथै नयाँ सम्भावना र अवसरहरु सिर्जना गरिरहेका छन् । स्थानीय उत्पादनहरुको बजारीकरण तथा प्रवद्र्धन, कृषिको व्यवसायीकरण, पर्यटनको प्रवद्र्धन गरिरहेको यस प्रकारका महोत्सवहरुले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा त महत्वपूर्ण योगदान पु¥याईरहेको छ नै हाम्रो मौलिक कला संस्कृतिको संरक्षण तथा सम्बद्र्धनमा महत्वपूर्ण योगदानसमेत दिईरहेका छन् ।

४. हाम्रो नीजि क्षेत्रले खेलिरहेको यसप्रकारको नेतृत्वदायी भूमिका अत्यन्त स्रहानीय र प्रशंसनीय छ । मलाई विश्वास छ, यो महोत्सवले दाङको समग्र क्षेत्रको विकास गर्दै यहाँको गरिमालाई अझै माथि त उठाउने छ नै दाङको समृद्धिमा ऐतिहासिक योगदान पु¥याउनेछ । म ऐतिहासिक कामको नेतृत्व गरिहरकोमा दाङ जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघलाई हृदयदेखि धन्यवाद दिन चाहान्छु ।
आदरणीय दिदी–बहिनी तथा दाजुभाईहरु

५. दाङ आउँदा मलाई निकै खुशी र गौरव लाग्दछ । मैले यहीं भूमिबाट शिक्षा आर्जन गरेँ । राजनीतिका धेरै कुरा मैले यहींबाट सिकेँ । मैले जीवनको एक समय यहीं भूमिबाट सय केजी भन्दा बढीको भारी पटक÷पटक बोकेर घरसम्म पुगेँ । दाङसँग मेरो जीवनका अन्य धेरै पाटा पक्ष जोडिएका छन् । त्यसकारण यो मेरो जन्मभूमीपछिको दोस्रो घर हो । आज यो परिवेशमा गौरवपूर्ण भूमिमा उभिएर यहाँहरुसँग साक्षात्कार गर्न पाउँदा म निकै हर्षविभोर छु ।

६. आजको दाङ बन्न धेरैको त्याग, तपस्या र वलिदान छ । विकास र समृद्धिको प्रचुर सम्भावना बोकेको दाङ द्रुत्तर आर्थिक विकासको गतिमा अगाडि बढिरहेको मैले पाएको छु । झण्डै ८० प्रतिशत नागरिक कृषिमा निर्भर रहेको यो भूमि विस्तारै औद्योगिकता तर्फ लम्कन खोजिरहेको छ । पाँच नं. प्रदेशका अन्य जिल्लाको तुलनामा दाङका नागरिकको प्रतिव्यक्ति आय केहीं बढी देखिन्छ र अहिले लगभग एघार सय २७ अमेरिकी डलर पुगेको छ । दाङको अर्थतन्त्रको यो सकारात्मक पक्षका बाबजुद राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको प्रभाव यहाँ पनि परिरहेको छ र यो पूर्ण आत्मनिर्भर हुन सकिरहेको छैन ।

७. मैले प्राय कार्यक्रममा भन्ने गरेको छु, कुनै पनि देशको आर्थिक उन्नतीको दिशानिर्देश त्यस देशले गर्ने निर्यात व्यापारले गरेको हुन्छ । जुन देशको निकासी बलियो हुन्छ, त्यस देशको आर्थिक समुन्नती छिट्टै हुने गर्दछ । तर, आर्थिक समृद्धिलाई मुख्य एजेण्डा बनाएका हामीले निरन्तरको आयात वृद्धि र त्यसबाट बढीरहेको व्यापार घाटाको चुनौती व्यहोरिरहेका छौँ । चालु आर्थिक वर्षको छ महिनामा हाम्रो व्यापार घाटा वृद्धि भएर पाँच खर्व पुगेको छ । आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म हाम्रो यो वर्षको कुल वार्षिक बजेट बराबरको व्यापार घाटा व्यहोर्नुपर्ने संकेत देखा परेको छ । यो ज्यादै चिन्ताको विषय हो ।

८. हाम्रो अर्थतन्त्रमा विविध चुनौती र अप्ठ्यारा छन् । तर, हामी यहीं अप्ठ्याराहरुका बीच आर्थिक समृद्धिको मार्गमा अगाडि बढिसकेका छौँ । राजनीतिक रुपमा संक्रमणको अन्त्य हुँदै स्थिरताको सुरुवात हुँदैछ । यसै वर्ष नेपाली राजनीतिक संघर्षको उपलब्धीहरुलाई संस्थागत गर्न संघीय, प्रदेश र स्थानीय तहको निर्वाचन भव्यतम रुपमा सम्पन्न भएका छन् । र, सबै तहमा सरकार बनिरहेका छन् । सामाजिक रुपमा विभिन्न कालखण्डका ऐतिहासिक उपलब्धीका रुपमा शासन सत्तामा सबै समुदायको पहुँच पुगेको छ र विभेदहरु कम हुँदै गएका छन् ।

९. अब सबैको ध्यान समृद्ध नेपाल निर्माण गर्न केन्द्रित हुनुपर्दछ । प्रत्येक नेपाली नागरिकको आर्थिक तथा सामाजिक रुपान्तरणसहितको समृद्ध नेपाल निर्माण गर्न सबै अगाडि बढ्नुको विकल्प हामीसँग छैन । हाम्रो भौगोलिक अखण्डता, सार्वभौमिकता, राष्ट्रिय स्वाधिनता र नेपाली जनताको स्वतन्त्रतालाई अझै बलियो बनाउँदै समृद्ध राष्ट्र निर्माण गर्न सबै पक्षको बलियो हातेमालोको खाँचो छ । म समृद्ध नेपालका लागि बलियो साझेदारी गर्न सरकार, नीजि क्षेत्र, सहकारी र अन्य सबै क्षेत्रलाई यो सभामार्फत अपील गर्दछु ।

१०. हामीसँग समृद्धिका लागि प्रशस्तै आधार छन् । प्राकृतिक स्रोत साधनमा हामी अत्यन्त धनी छौँ । प्रकृतिको अनुपम उपहारको रुपमा रहेको हाम्रो प्राकृतिक स्रोत साधनको उच्चतम सदुपयोगबाट हामीले छोटै समयमा समृद्धि हाँहिल गर्न सक्छाँै । जलविद्युत, कृषि, पर्यटन, खनिज पदार्थ, जडिबुटी, उद्योग कलकारखाना तथा भौतिक पूर्वाधारको विकासका माध्यामबाट नेपाललाई छिट्टै विकसित मुलुकको सूचीमा उभ्याउन सक्छौँ ।

११. यी क्षेत्रबाट लाखौँका लागि रोजगारी सिर्जना गरी गरिवी न्यूनीकरण गर्न सक्छौँ र रोजगारीको लागि विदेशीनुपर्ने बाध्यातालाई रोक्न सक्दछौँ । निर्यात व्यापारलाई उल्लेख्यमात्रामा वृद्धि गरी व्यापार घाटालाई सन्तुलनमा ल्याउन सक्छौँ । लाखौँ वाह्य पर्यटक भित्र्याई वैदेशिक मुद्रा आर्जन गर्न सक्छौँ । र, नेपाललाई समृद्ध बनाउन सक्छौँ ।

आदरणीय महानुभावहरु
१२. नेपाल समृद्ध बन्न दाङ समृद्ध बन्नुपर्दछ । छोटो समयमा समृद्ध बन्न दाङसँग प्रशस्त आधारहरु छन् । कृषिको लागि अत्यन्त उर्वर भूमी छ । सिंचाईको लागि माडी वा सारदा नदिलाई ल्याएर वा राप्तीबाट लिफ्टिङ गरेर नेपालकै सबैभन्दा बढी कृषि उत्पादन हुने क्षेत्र बनाउन सकिन्छ । यहीं बग्ने स–साना खोलालाई वृहत् सिंचाई आयोजनामार्फत पूर्वदेखि पश्चिमसम्म बाँध बनाएर पानी जम्मा गरी एक अर्कामा लिंकेज गरेर कृषि उत्पादन बढाउन सकिन्छ । आधुनिक तथा व्यवसायिक कृषि प्रणालीका माध्यामबाट उत्पादनमा गुणात्मक वृद्धि ल्याउन सकिन्छ । यहाँ उत्पादित कृषिजन्य वस्तु अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पुग्न सकोस् । र, कृषिमार्फत दाङमा ठूलो मात्रामा वैदेशिक मुद्रा भित्र्याउन सकियोस् ।

१३. यहाँको चक्रपथ निर्माणको कुरा धेरै वर्ष पहिलेदेखि चर्चामा छ । अब हामीले केहिं वर्षभित्रै चक्रपथ निर्माण गर्नुपर्दछ । अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको विमानस्थल निर्माणलगायत अन्य भौतिक पूर्वाधार निर्माणले दाङको समृद्धिमा योगदान पु¥याउन सक्दछन् । यहाँ औद्योगिक क्षेत्रको विकास गर्न सकिन्छ ।

१४. यहाँका विभिन्न समुदायका मौलिक भेषभुषा, संस्कार संस्कृति, रितिरिवाजले पर्यटकहरुलाई आकर्षण गर्नसक्दछ । राप्ती लुम्बीनी पर्यटन करिडोर अन्तर्गत बौद्धिष्टहरुको अन्तर्राष्ट्रिय धरोहर आस्थाको केन्द्र लुम्बीनी आएका पर्यटकलाई दाङको धारपानी, बाह्रकुने, चौघेरा र अम्बिकेश्वरीलगायत तथा प्यूठानको स्वर्गद्वारी हुँदै रोल्पाको जलजलासम्म पु¥याउन सकिन्छ । भारतसँग जोड्ने दाङको एकमात्र नाका कोइलावासलाई व्यवस्थित भन्सारको रुपमा स्तर उन्नती गरी भारतसँगको निर्यात आयात व्यापारमा वृद्धि ल्याउन सकिन्छ ।

१५. यहाँको कृषि उत्पादन, पूर्वाधार निर्माण, औद्योगिक विकास, पर्यटन प्रवद्र्धनलगायतका क्षेत्रमा राज्यको उच्च ध्यान जानुपर्दछ । यसका साथै दाङको समृद्धिका लागि यहाँका राजनीतिक दल, नेता गणहरु, जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, उद्योग व्यवसायी, नागरिक समाज, सामाजिक संघ संस्था र आम जनता एक ढिक्का भएर लाग्नुपर्दछ । मलाई विश्वास छ, अब दाङले ५ नं. प्रदेशकै समृद्ध जिल्ला बन्नका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । यहाँका स्थानीय तहहरुले पनि समृद्धिका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् । र, दाङले देशको समृद्धिमा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउनेछ ।

अन्त्यमा, मलाई यो महत्वपूर्ण कार्यक्रममा आमन्त्रण गर्नुभएकोमा दाङ जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघ तथा प्रदर्शनी मूल आयोजक समितिलाई हृदयदेखि धन्यवाद दिन चाहान्छु । महोत्सव भव्य रुपमा सफल होस्, मेरो पुनः शुभकामना छ ।
धन्यवाद/नमस्कार