मन्त्री बने लगत्तै नेपालमा तरंग ल्याउने एस. जयशंकर को हुन् ?

मोदी सरकारमा विहिबार मन्त्री पदमा नियुक्त भएदेखि नेपालमा सर्वाधिक चासो प्रकट गरिएका एस.जयशंकर भारतका विख्यात कूटनीतिज्ञ हुन् । अन्तराष्ट्रिय जगतमा भारतको छबी उजिल्याउन उनको ठूलो योगदान रहेको भारतीय राजनीति वृत्तमा चर्चा हुने गर्छ । भूकम्प पछि थिल्लिएको नेपालमा नाकाबन्दी लगाउने डिजाइनरका रुपमा पनि लिइन्छ एस. जयशंकरलाई ।

उनै एस. जयशंकर भारतको विदेशमन्त्रीमा नियुक्त भएसँगै नेपालमा विभिन्न कोण र आयामबाट यसको चर्चा परिचर्चा भइरहेको छ । उनले विदेश मन्त्रालय सम्हालेपछि भारतको नेपाल प्रतिको विदेश नीतिमा परिवर्तन होला कि भन्ने आशंका पनि गर्न थालिएको छ ।

को हुन् एस. जयशंकर ?
एस जयशङ्करले आफ्ना बुवा सुब्रमण्यमबाट विरासतमा कूटनीतिक दक्षता पाएका हुन् । उनको नाम भारतका प्रमुख रणनीतिक विश्लेषकहरूको पंक्तिमा आउँदछ ।
मोदी नेतृत्वको सरकारले सन् २०१५ मा तत्कालीन विदेश सचिव सुजाता सिंहलाई हटाएर जयशङ्करलाई नियुक्त गरेको थियो ।

जयशङ्करले राजनीतिशास्त्रमा एमफिल गरेका छन् भने जवाहरलाल नेहरु विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधी गरेका छन्। परमाणु कूटनीतिमा उनको विशेषज्ञता छ । विदेश सेवामा सन् १९७७ को ब्याचका जयशङ्करको पहिलो नियुक्ति रुसस्थित भारतीय दूतावासमा रह्यो । विदेश मन्त्रालयको उपसचिव पद सम्हाल्नुका साथै उनी संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि भारतीय दूतावासका प्रथम सचिव पनि रहिसकेका छन् ।

त्यसपछि उनले जापान र चेक गणतन्त्रमा भारतीय राजदूत पद सम्हाले। उनी चीनका लागि पनि भारतीय राजदूत रहिसकेका छन् । चीनसँग सम्वादमार्फत् डोकलाम गतिरोध अन्त्य गराउनमा जयशङ्करको ठूलो भूमिका रहेको बताइन्छ ।

भारत(अमेरिका गैरसैनिक परमाणु सम्झौता बारेको वार्तामा पनि उनले महत्वपुर्ण भूमिका निर्वाह गरे । यसै वर्ष उनी पद्मश्री सम्मानबाट पनि सम्मानित भएका थिए । मोदी नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद्मा जयशङ्कर मात्रै एक जना गैरराजनीतिक व्यक्ति हुन् ।

बाहिरका मान्छेहरूले सरकारमा जयशङ्करको प्रवेशलाई आश्चर्यका रूपमा लिए पनि उनी मोदीका नजिकका पूर्वप्रशासक थिए । त्यसको पुष्टि यो कुराबाट पनि हुन्छ कि विदेश सचिवका रूपमा सन् २०१७ मै उनको कार्यकाल सकिने भए पनि त्यसलाई सन् २०१८ सम्म बढाइयो ।

सन् २०१८ सम्ममा लगभग प्रत्येक विदेश भ्रमणमा उनी मोदीको भ्रमण दलमा हुन्थे । सन् २०१८ मा अवकाश पाएपछि एस जयशङ्करले टाटा समूहको विश्व कर्पोरेट मामिलाका अध्यक्षका रूपमा पनि काम गरेका छन् । विबिसीबाट