साहित्यका शीतविन्दु, राजनीतिका प्रदीप : यस्तो छ, उनको जिन्दगी

प्रस्तुति :  उदय जीएम

साहित्यमा शीतविन्दु उपनामले चिरपरिचित प्रदीप ज्ञवालीले केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारमा परराष्ट्रमन्त्रीको गरिमामय जिम्मेवारी सम्हालेका छन् । अत्यन्त मिजासिला र सधैं समन्वयकारी, सन्तुलित र संयोजनकारी भूमिकामा रहने प्रदीप ज्ञवालीको व्यक्तित्वले नेपालको सन्तुलित परराष्ट्र नीतिमा पनि स्वभावैले प्रभाव पार्नेछ र त्यसबाट सिङ्गो नेपाल लाभान्वित हुने आशा गर्न सकिन्छ ।

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)को सचिवको भूमिकामा रहेका ज्ञवाली २०७४ मंसिर २० गते भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा गुल्मी जिल्लाको क्षेत्र नं. १ बाट विजयी भएका हुन् । ज्ञवालीले ३७ हजार ८ सय १४ मत ल्याएर अर्का चर्चित नेता नेपाली कांग्रेसका चन्द्र भण्डारीलाई पराजित गरेका थिए । भण्डारीले ३० हजार २ सय ५६ मत ल्याएका थिए ।

यस्तो छ, प्रदीप ज्ञवालीको पृष्ठभूमि
पिता नारायणदत्त ज्ञवाली र माता पुण्यकला ज्ञवालीको कोखमा २०१९ भदौ २८ गते गुल्मी जिल्लाको रुरु गाउँपालिका– ४ बलेटक्सारमा जन्मिएका हुन् ज्ञवाली । उनी नेकपा एमालेका प्रभावशाली नेता हुन् । ज्ञवालीका दुई छोरा र एक छोरी छन् ।

परराष्ट्रमन्त्री ज्ञवालीको पारिवारिक पृष्ठभूमि नै वामपन्थी थियो । त्यही पृष्ठभूमिले सानैमा उनलाई राजनीतिले प्रभावित पार्यो । करीव ९ वर्षकै उमेरदेखि उनले राजनीतिको “र”सँग सामिप्य राख्ने मौका पाए । औपचारिकरुपमा उनी २०३० सालमा अखिल नेपाल क्रान्तिकारी बिद्यार्थी संघको प्रारम्भिक कमिटीमा बसेर राजनीतिमा उनी आज पुगेको उचाई र गन्तव्यका लागि पाइला चाले ।

२०३४ सालमा नेकपा मालेको गुल्मी–पाल्पा जिल्ला किमिटीको सदस्य बनिसकेका थिए । १४÷१५ वर्षको बालवयमै जिल्ला कमिटीको सदस्य बन्नु अचम्म र चाखलाग्दो विषय नै हो । त्यसपछि २०४६ सालमा गुल्मी–अर्घाखाँची जिल्ला किमिटीको सचिवको जिम्मेवारी निर्वाह गरेका ज्ञवाली २०५१ सालमा लुम्बिनी अञ्चल कमिटी सदस्य बन्न सफल भए । राजनीतिमा निरन्तर सक्रियता, क्रियाशीलताका कारण उनी २०५४ सालमा एमालेको केन्द्रीय कमिटी सदस्य बन्न सफल भए । पार्टी राजनीतिमा खुड्किला चढ्ने क्रममा उनी २०६७ सालमा पोलिटव्यूरो सदस्य र २०७१ सालमा सचिवको गहन जिम्मेवारीमा छन् ।

बच्चैमा राजनीतिमा होमिएका प्रदीप ज्ञवाली २०३६ सालदेखि २०६२÷२०६३ सालसम्म देशमा चलेका परिर्वतनकारी आन्दोलनहरुमा उनको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो । १५ वर्षको कलिलो उमेरमै भूमिगत भएका ज्ञवाली २०५६, २०६४, २०७० र २०७४ मा भएका चुनावमा एमालेको तर्फबाट उम्मेदवार बने । तीमध्ये ज्ञवालीले २०५६, २०६४ र २०७४ को चुनावमा मात्रै विजयश्री पहिरिने मौका पाए । २०७० मा भएको संविधानसभा निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसका चन्द्र भण्डारीसँग नै पराजित भएका थिए ज्ञवाली ।

२०६३ सालमा पर्यटन मन्त्री समेत बनेका प्रदीप ज्ञवालीले माओवादीलाई शान्ति प्रक्रियामा ल्याउन बनेको सरकारी वार्ताटोलीको सदस्य बनेका थिए । शान्तिप्रक्रियालाई तार्किक निष्कर्षमा पुराउन पनि ज्ञवालीको उल्लेख्य भूमिका रह्यो ।

निकै राम्रो सैद्धान्तिक ज्ञान, नरम र शिष्ट व्यवहारका धनी ज्ञवाली साहित्यमा शीतविन्दु उपनामले चर्चित छन् । उनले नेपाली साहित्य आकाशलाई ५ र राजनीतिक ४ गरी ९ वटा कृतिसमेत दिइसकेका छन् । प्रदीप ज्ञवालीका सहयात्री (२०४६, उपन्यास), चिता जलिरहेछ (२०५१, कविता संग्रह), आस्था, ओ मेरी प्रिया (२०५७, कविता संग्रह), कुहिरो (२०६०, कथा संग्रह), माक्र्सवादको सिर्जनात्मक प्रयोग (२०५८), प्रचण्डपथः विचारको केन्द्रीकरण कि भ्रष्टीकरण (२०५९), फिनिक्स पंक्षी र एमालेको पुनर्जीवन (२०६४), युवाः एक बहस (२०६६) र राष्ट्रियता, पहिचान र सामाजिक रुपान्तरण ः एक अर्थराजनीतिक बहस (२०७०) जस्ता कृतिहरुले नेपाली साहित्य र राजनीतिको भण्डारमा गहकिलो योगदान दिएका छन् ।

“समृद्ध गुल्मी, सम्पन्न गुल्मी” को नारासहित चुनावमा विजयी भएका प्रदीप ज्ञवालीले अब “समृद्ध नेपाल, सम्पन्न नेपाल”को परिकल्पना गर्ने जिम्मेवारी पाएका छन् । आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रको बहुआयामिक विकाससँगै वामगठबन्धनको शक्तिशाली सरकारका परराष्ट्रमन्त्रीको हैसियतले छिमेकी देश तथा बाँकी विश्वसँग सन्तुलित र प्रभावकारी परराष्ट्रनीतिका साथ सिङ्गो नेपाल र नेपालीको छवि विश्वमा उँचो बनाउने अभिभारा पनि जनताले सुम्पेको छ उनीमाथि । वाम गठबन्धनको साझा घोषणापत्रले परिकल्पना गरेको समृद्ध नेपालको खाकालाई मूर्तरुप दिने जिम्मेवारी त छँदैछ ।