३३ किलो सुन प्रकरणले सुन तस्करीकै इतिहासमा सबैभन्दा बढी व्यक्ति एकैपटक पक्राउ।

काठमाडौं । १७ बैशाख,

नेपालमा सुन तस्करी ४० को दशकदेखि नै भएको पाइन्छ । यसमा दरबारीयादेखि चर्चित नेताहरुको संग्लनता पनि बेलाबेला जोडिँदै आएको छ । तर पुष्टि भएर कारबाही प्रभावशाली र उच्च तहका नेता कसैलाई पनि भएको छैन ।

२०४२ सालमा तत्कालीन चन्द्रबहादुर बुढा २२ किलो सुनसहित पक्राउ परे । उनी हङकङबाट नेपाल आउँदै थिए । त्यसअघि विमानस्थलमा भीआइपी, भीभीआइपीलाई चेकजाँच गरिने व्यवस्था थिएन । पक्राउ परेका बुढाले चुनावी खर्च टार्न सुन ल्याएको बयान दिएका थिए ।

२०४४ सालमा तत्कालीन अधिराजकुमार धिरेन्द्रका अंगरक्षक कर्णेल भरत गुरुङ र अवकाशप्राप्त प्रहरी महानिरिक्षक डिबी लामा सुन तस्करीको अभियोगमा पक्राउ परे ।  २०५४ मंसिर २९ गते त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट अवैध एक किलो सुनसहित कोरियन नागरिक जो कुन ह्वा र युन सोङ पक्राउ परे ।

यस्तै २०७४ मा केरुङ हुँदै काठमाडौं भित्रिएको ८८ किलो सुन पक्राउ पर्र्यो तर सुनका मालिक फेला परेनन् । २०७४ पुसमा पनि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाहिर साढे ३३ किलो सुन पक्राउ पर्यो । यसमा पनि भरिया पक्राउ परे तर मालिक फेला परेनन् ।
नेपालमा सुन हवाईमार्गबाट दुवई र स्थलमार्गबाट केरुङ र तातोपानी हुँदै भित्रिने गरेको छ ।

प्रहरी अधिकारीका अनुसार २०५८ सालयता नेपालमा सुन तस्करी बढी भएको देखिन्छ । ०५८ यतामात्रै हालसम्म ३० पटक विभिन्न परिणामका सुन प्रहरी टोलीले बरामद गरिसकेको छ । विगतमा तस्करहरूले चीनको खासाबाट भित्रिने विभिन्न सामान र कपडाहरूमा लुकाएर नेपाल ल्याउने गरेको पाइएको थियो । २०७२ को भुकम्पपछि तातोपानी नाका पूर्णरुपमा बन्द छ । अहिले सुन तस्करले रसुवागढीको नाका प्रयोग गरिरहेको सुरक्षा अधिकारी बताउँछन् ।

३३ किलो सुन प्रकरणले सुन तस्करीकै इतिहासमा सबैभन्दा बढी व्यक्ति एकैपटक पक्राउ परेका छन् । यसमा नेपाल प्रहरीका बहालवाला एसपीदेखि पूर्वडीआईजीसम्म हिरासतमा छन भने प्रहरीका पूर्वउच्च अधिकारीतर्फ पनि अनुसन्धान सोझिएको छ ।
नेपालमा दैनिक कति सुन चाहिन्छ ?

नेपालमा दैनिक २० किलो सुन वैधानिक रुपमा आयात हुन्छ । तर सुनचाँदी व्यवसायीहरु भने पर्याप्त नभएको बताउँदै आएका छन् । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष मोहनकुमार बिश्वकर्मा नेपालमा दैनिक सिजनमा ४० र अफसिजनमा २० किलो सुन आवश्यक पर्ने बताउँछन् ।

उनका अनुसार नेपालमा वार्षिक साढे २७ अर्बको सुन आयात हुने गरेको छ । आफुहरुले पटक–पटक राष्ट्र बैंक र सरकारलाई यो विषयमा सचेत गराएपनि मागको सुनवाई नभएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार राष्ट्र बैंकबाट खरिद गरेको सुनको प्रतिकिलो ४ लाख २० हजार कर तिर्नुपर्छ । दैनिक २० किलोभन्दा बढी हुने खपत सबैजसो तस्करीकै सुन भएको कतिपय व्यवसायी बताउँछन् ।

त्यसबाहेक अधिकांश सुन भारतीय बजारमा पुग्ने गरेको र तस्करीमा नेपालीलाई भारतीयले सहयोग गर्ने गरेको पाइएको अनुसन्धानमा सक्रिय प्रहरी अधिकारी बताउँछन् ।