माटो जोगाउँदै तुलसीपुरका किसान: गड्यौला मलको प्रयोगबाट हरित क्रान्ति र आम्दानी

दाङको तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाका किसानहरूले माटोको उर्वराशक्ति जोगाउन र मानव स्वास्थ्य अनुकूल विषादीरहित खाद्यान्न उत्पादन गर्न रासायनिक मलको विकल्पमा गड्यौला मलको व्यावसायिक उत्पादनलाई तीव्र पारेका छन् । स्थानीय स्रोतसाधनको सही पहिचान र सीपमूलक तालिमका कारण यस क्षेत्रमा प्राङ्गारिक खेतीतर्फ किसानहरूको आकर्षण निकै बढेको पाइएको छ ।

तुलसीपुर–१३ बखरियाकी ३४ वर्षीया सुलोचना शेर्पाले करिब १८ महिनाअघि लिएको तालिमपछि आफ्नो ११ कठ्ठा जग्गामा कागती र तरकारी खेतीसँगै गड्यौला मल उत्पादन गरिरहनुभएको छ । उहाँ जस्तै तुलसीपुर–१६ का विनोद चौधरी र तुलसीपुर–११ का दीपक चौधरी लगायतका थुप्रै किसानहरू अचेल गड्यौला, झोल र गोबर मलको प्रयोगबाट व्यावसायिक कृषि कर्ममा व्यस्त हुनुहुन्छ ।

विगत १२ वर्षदेखि तरकारी खेती गर्दै आउनुभएका दीपक चौधरी र जुगराम चौधरीले पूर्ण प्राङ्गारिक प्रविधि अपनाएर क्रमशः वार्षिक चार लाख र आठ लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गर्न सफल हुनुभएको छ । बजारमा हाल गड्यौला प्रतिकिलो १२ सय रुपैयाँ र यसबाट उत्पादित प्राङ्गारिक मल प्रतिकिलो ३० रुपैयाँमा सहजै बिक्री हुने गरेको छ ।

 कृषिमा आत्मनिर्भरता र जनस्वास्थ्यको विषयलाई प्रवर्द्धन गर्दा, विषादीयुक्त चमक नहुँदा सुरुमा ग्राहकले प्राङ्गारिक तरकारी किन्न हिच्किचाए पनि अचेल चेतना बढेको किसानहरू बताउँछन् । स्थानीय रत्गैँकी सुनिता चौधरी र शोभा बस्नेतले पनि घरमै मल तयार गरी स्वस्थ उत्पादनलाई प्राथमिकता दिनुभएको छ ।

जिल्ला समन्वय समिति दाङका प्रमुख नित्यानन्द शर्माले गड्यौला मलको बढ्दो प्रयोगले माटोको स्वास्थ्य सुधार्ने, वातावरण जोगाउने र किसानको आर्थिक स्तर उकास्ने बलियो आधार तय गरेको उल्लेख गर्नुभएको छ । यो हरित क्रान्तिले तुलसीपुरका किसानलाई स्वरोजगार मात्र बनाएको छैन, समग्र क्षेत्रलाई अग्र्यानिक हबका रूपमा विकास गर्न नयाँ मार्ग प्रशस्त गरेको छ ।