लकडाउन खुलेमा हामीले गर्नु पर्ने होसियारी र पूर्वतयारी

डा. रवीन्द्र पाण्डे, जनस्वास्थ्य विज्ञ
१. पोशाकः मास्क, पंजा, चस्मा, विन्ड चिटर, ट्राउजर, ह्याण्ड स्यानिटाइजर, साबुनपानीले धुन मिल्ने सेन्थेटिक जुत्ता ।

२. बाटोमाः मान्छेलाई साइड दिने, ६ फिटको व्यक्तिगत दुरी कायम गर्ने सतर्कता र धैर्यता ।
३. काम गर्ने ठाउँमाः साबुनपानी, ह्याण्ड स्यानिटाइजर, ६ फिटको दुरीमा बस्ने, काम गर्ने ठाउँ र प्रणाली ।

४. व्यक्तिगत अभ्यासः खोक्दा, हाच्छ्युं गर्दा, बोल्दा अरु मान्छे अघिं नगर्ने। आफ्नो कुहिनामा, मान्छे नभएको साइडतिर फर्केर, टिस्यु पेपर वा रुमाल प्रयोग गरेर मात्र हाच्छ्युं गर्ने र खोक्ने । त्यसपछि टिस्यु पेपर, मास्क सुरक्षित डिस्पोज गर्ने । कपडाको रुमाल प्रयोग गरेको भए साबुनपानीले धोएर सफा गर्ने । मास्क तथा अनुहारमा हात नलग्ने । सेवाग्राहीसंग दुरी कायम गर्ने। सेवाग्राहीलाई दुरी कायम गर्ने चित्रसहितको पोष्टर टाँस्ने, साबुनपानी र स्यानिटाइजरको ब्यबःथा गर्ने ।

५. भिडभाडः आफु पनि भीडमा नजाने, आफ्नो कारणले भीड नगराउने ।
६. किनमेलः सपिंग कम्प्लेक्स, डिपार्टमेन्टल स्टोर, तरकारी बजारबाट सामान नकिन्ने। घर नजिकको पसलबाट सामान किन्ने वा अनलाइन अर्डर गर्ने। किनमेल गर्दा व्यक्तिगत दुरीको ख्याल गर्ने।
७. अस्पताल ः सानोतिनो समस्यामा अःपताल नजाने, गाह्रो भएमा जहाँ भीड हुँदैन, त्यहाँ जाने। व्यक्तिगत दुरी कायम गर्ने, मास्क र चस्मा लगाउने।

८. सार्वजनिक यातायात ः सकभर छोंटो दुरीको लागि बस नचढ्ने। लामो दुरी भएमा मास्क, चस्मा, पंजा लगाएर तथा व्यक्तिगत दुरी कायम गरेर मात्र बस चढ्ने। सार्वजनिक यातायातका साधनलाई नियमित संक्रमणरहित बनाउने र त्यसको अनुगमन गर्ने काम ट्राफिक प्रहरीले गर्ने।
९. औषधि तथा खाधान्नः न्युनतम १ महिनाको स्टक राख्ने। प्राथमिक उपचारका साधन र औषधि अलिअलि भएपनि घरमा राख्ने।

१०. मानसिक तयारीः कोरोना संक्रमण विश्वव्यापी भएकोले हाम्रो देश र ःथानमा पनि महामारी फैलिन सक्छ, आफुलाई पनि सर्न सक्छ, कोरोना नियन्त्रण हुन १-२ बर्ष लाग्न सक्छ, कोरोना संक्रमण हुँदैमा मृत्यु हुँदैन, यसको मृत्युदर ३ ५ मात्र छ ..लगायत तथ्य मनन गर्ने र कोरोना भाइरससंगै बाँच्ने मानसिक तयारी गर्ने।

११. सहि सूचनाः आफ्नो स्वार्थको लागि सनसनीपूर्ण तथा भ्रामक समाचार पस्किने समाचार नहेर्ने र नसुन्ने। असम्बन्धित क्षेत्रको व्यक्तिको कुरा विश्वास नगर्ने। जिम्मेवार मेडिया तथा स्वास्थ्यकर्मीको कुरामा मात्र विश्वास गर्ने।

१२. मितव्ययीः कोरोना संक्रमण लम्बिएमा आफ्नो पारिवारिक अर्थतन्त्र कसरी धान्ने भनेर योजना बनाउने। अनाबश्यक खर्च नगर्ने। बाहिर खाना र खाजा नखाने। सहरमा परिवार पाल्ने सम्भावना नभए आफ्नो गाउँ गएर खेतीपाती गर्ने। बच्चालाई गाउँको स्कुलमा पढाउने।

१३. घर फर्केपछिः कामबाट घर फर्केपछि बाहिरी पोशाक घरबाहिर खोल्ने, धुने, घाम लाग्ने ठाउँमा सुकाउने, नुहाउने। अनि अरु परिवारसंग भेट्ने।

१४. घरभित्रको दुरीः जेष्ठ नागरिक र बिरामीसंग घटीमा १ मिटरको दुरी घरभित्र कायम राख्ने।
१५. अत्यावश्यक तयारीः नजिकको एम्बुलेन्स, प्रहरी, स्वास्थ्य, संस्था आफ्नो चिकित्सक तथा सहयोगीको फोन नम्बर राख्ने।

१६. आत्मबलः आत्मबल उच्च राख्ने। आफ्नो रोगसंग लड्ने क्षमताप्रति विश्वास गर्ने। मनमा डर, त्रास , चिन्ता आदिको पालनपोषण नगर्ने। उच्च मनोबलले कोरोना संक्रमण जित्न सक्छ।

१७. व्यायाम : सकभर घरभित्र व्यायाम गर्ने। भीड नहुने ठाउँमा मास्क लगाएर तथा सामाजिक दुरी कायम गरेर दिनको एकपटक जगिंग गर्न सकिन्छ।

१८. खानपिन: ताजा, मौसम अनुसारको तथा स्वास्थ्यवर्धक खाना खाने। गुन्द्रुक, मस्यौरा लगायत बनाएर राख्ने। चुरोट, खैनी, रक्सी सेवन नगर्ने।

१९. आत्मनिर्भरताः आफ्नो जग्गा, करेसाबारी, कौसी, छत, कोठाभित्र जे गर्न सकिन्छ, खेतीपाती गर्ने।
२०. ब्यबसाय परिवर्तनः अबको २-३ बर्ष उत्पादन, बजारीकरण, वितरण, अनलाइन अर्डर र होम डेलिभरीको पेशा निकै चल्नेछ। तसर्थ जोखिम अवस्थामा रहेका ब्यबसाय परिवर्तन गर्ने